అనువాద వివాదాలు

A great age of literature is perhaps always a great age of translations. - Ezra Pound

****

ఈ మధ్యకాలంలో ఇక్కడా అక్కడా అనువాదాలపై కొన్ని వాద వివాదాల్ని చదివాను. వుండబట్టలేక వో నాలుగు మాటలు చెప్పుకొందామని ఈ రాతని రాస్తున్నా.

తెలుగు సాహిత్యం అనువాదంతోనే మొదలైందని యిప్పటికే సవాలక్షమంది సవాలక్షసార్లు చెప్పేవున్నారు. అనువాదంతోబాటు సొంత కవిత్వం గూడా అందులో వుంది కాబట్టే నిలవగలిగాయి. యిక్కడ నాకో సందేహం వొచ్చింది గానీ సమాధానమింకా దొరకలేదు. అనువాదానికి(translation), రూపాంతరానికి(adaptation) గల తేడా యేవిటీ అన్నదే ఆ సందేహం. తెలుగు భారత, భాగవతాలు అనువాదాలా లేక రూపాంతరాలా? పండితులు తేల్చగలరేమో!

దీన్నలా వొదిలి నా బుర్రకు కొంచెం పనిగల్పించుకొంటే తోచినవి యివీ...

ప్రశ్న: అనువాదం మూలాని విధేయంగా వుండాలా లేక
అనుసృజన పేరుతో సొంత భావాల్ని గూడా చేర్చవచ్చా?

వెదుక్కొన్న సమాధానం: టార్గెట్ రీడర్స్ కోసం రాస్తున్నానన్న ప్రజ్ఞ అనువాదకుడిలో మేల్కొనివుంటే అనుసృజనకు దిగవొచ్చు. అల్లాగాక పరాయి భాషలోని రచనని తన భాషవారికి చేర్చడమే వుద్దేశమైతే మూలానికి విధేయంగానే అనువాదం సాగవచ్చు.

ప్రశ్న: అనువాదంలో యేది ప్రధానం. దగ్గరిదనంతో కూడిన భాషతో చేయడమా? లేక ముక్కస్య ముక్క అన్నట్టు పరాయి భాషా పదాలకు సమానార్ధలైన స్వభాషా పదాలతో చేయడమా? Should it be a resemblance or equivalent?

వెదుక్కొన్న సమాధానం: సమానార్ధ అనువాదమన్నది దాదాపు అసంభవం. అనువదించుతున్న భాషలోని పరిమితులు, వాడుక రీతులు, సంప్రదాయాలు మొదలైనవి దీనికి కారణాలు. అంచాత దగ్గరిదనంతో కూడిన అనువాదమే సాధ్యమయ్యేది.

ఇక్బాల్ జీ అన్నట్టు యాభై శాతం దగ్గరిదనంతో కూడిన అనువాదం మూలరచనలోని సారాంశాన్ని పాఠకులకి చేరవేస్తుంది. మూల భాషలోని మార్మికతని అంతే ప్రతిభావంతంగా వేరే భాషలో చెయ్యలేకపోవచ్చు. అట్లాంటి సమయంలో మార్మికతకు బదులుగా కొంచెం వివరణకు పోయినా సారాంశాన్ని చేరవేయగలిగితే చాలు.

ప్రశ్న: అనువాద నియమాలేవైనా వుంటే అవి పాటించాల్సిందేనా?

వెదుక్కొన్న సమాధానం: అనువాద నియమాలేవో నేను పూర్తిగా తెల్సుకోవాలి గనక ఈ ప్రశ్నకి సమాధానం అసంపూర్ణమే. వున్నంతలో జూస్తే అనువాదంలోని ప్రాధమిక లక్ష్యం భావాన్ని సరఫరా జేయడం. దానికోసం చాంతాడన్ని నియమాల్ని పాటించాల్సి వొస్తే అసలు పనే ఆగిపోవచ్చు. అంచాత "దగ్గరిదనం" అన్న వొక్క నియమాన్ని పాటిస్తూ మూలంలో లేని విషయాల్ని వీలైనంత చేర్చకండా, అనువదిస్తే చాలు.

*****

యేది యేవైనా...Either move or be moved అని ఎజ్రా పౌండు అన్నట్టు కదిలించే కవితే గొప్పదైనట్టు కదిలించగలిగితే అనువాదం కూడా గొప్పదే!

*****

Comments Posted:

ఆలస్యంగా చూస్తున్నాను.

1.అనువాదాలు అవసరమే.

2.స్వేచ్చా, విధేయతలు అనేవి భావాన్నిబట్టే ఉంటాయని నా అభిప్రాయం.

3.అనువాదమ్ చేయటానికి మూల భాష వచ్చిఉండాలన్నవాదన అర్ధరహితం. వస్తే మంచిదే.

4.ఏ అనువాదమూ అంతిమము కాజాలదు.

-- బొల్లోజు బాబా, Jun 21 2009 6:36AM

---

తానే మారడు, తన వాదనే మానడు :)

దీని గురించి ఏమంటారో తమ్ములుంగారు కళ్ళు, విరబూసి (అనువాద కవిత).

-- రఘోత్తమరావు కడప, Jun 8 2009 10:02PM

---

నా అభిప్రాయంలో అనువాదాలు అనవసరం. అద్భుతమైన ఇతరభాషల్లోని రచనలను పరిచయం చేయటం వరకు బానే ఉంటుంది. కానీ, పరిచయం పేరుతో అర్ధంపర్ధం లేకుండా, అరకొర విన్యాసాలతో చేస్తే అది అసలుకే మోసం చేసినట్లౌతుంది.

-- సాయికిరణ్ కుమార్ కొండముది, Jun 8 2009 8:03PM

---

ఇంకా కొన్ని ప్రశ్నలు ఉన్నాయండి. మళ్ళీ అడుగుతాను.

-- Kamala M, Jun 4 2009 5:54AM